Wat is honing en hoe wordt het gemaakt?

Bijen halen nectar uit bloemen met hun tong en slaan dit op in hun honingmaag. In hun lichaam voegen ze speciale stoffen toe (enzymen) die de suikers in de nectar omzetten naar eenvoudiger suikers.

Terug in het bijennest geven de bijen de nectar door aan andere bijen. Bij elke overdracht voegen de bijen weer enzymen toe. Zo wordt de nectar steeds rijker en dikker. Soms houden bijen een klein druppeltje nectar buiten hun mond, tussen de tong en monddelen. De nectar droogt hierdoor iets in, waarna de bij het weer opzuigt. Dit herhalen ze meerdere keren.

Het kost veel nectar om honing te maken: voor 1 kilo honing is 2 tot 3 kilo nectar nodig. Wanneer de nectar dik genoeg is, brengen de bijen het naar de honingraten. Hier verdampt nog meer water, totdat er minder dan 21% water over is.

Pas dan noemen we het honing. Omdat honing water aantrekt, sluiten de bijen de cellen in de raat af met een dun laagje was. Hierdoor blijft de honing goed bewaard voor later gebruik.

Nectar en honingdauw: grondstoffen van honing

Goede bijenplanten maken veel nectar aan. Honingbijen verzamelen deze nectar met hun zuigtong. De nectar komt vrij via kleine nectarklieren in de bloembodem.

Nectar is een zoete vloeistof. Het watergehalte kan, afhankelijk van de plantensoort en het weer, wel 80% of meer zijn. De belangrijkste suikers in nectar zijn fructose (vruchtensuiker), glucose (druivensuiker) en sucrose (bietsuiker). Daarnaast zitten er kleine hoeveelheden andere stoffen in, zoals organische zuren, vluchtige oliën, eiwitten, enzymen en soms alkaloïden.

Bij sommige planten zitten de nectarklieren buiten de bloemen. Deze zogenaamde extraflorale nectariën (nectarklieren buiten bloemen) maken vaak nectar met een hogere suikerconcentratie.

Naast nectar gebruiken bijen ook honingdauw als voedselbron. Dat is een zoet laagje dat soms op de naalden en bladeren van bomen en planten zit. Blad- en schorsluizen prikken met hun zuigsnuit in het plantenweefsel en nemen het plantensap op. Dit sap bevat veel koolhydraten maar weinig eiwitten en vetten. Wat ze niet nodig hebben, scheiden ze uit als honingdauw. Bijen verzamelen dit graag omdat het rijk is aan suikers.